Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Hariprasad Chaurasia

22/10/2008

Muziekles op niveau

Iedereen kan Indiase muziek leren waarderen, leren spelen zelfs, daarvan is Hariprasad Chaurasia overtuigd. De Indiase fluitist is beroemd van Japan tot in de VS, bespeelde het Bolshoi Theater en Paleis Noordeinde voor de verjaardag van onze koningin. Hij pionierde met jazzgitarist John McLaughlin en saxofonist Jan Garbarek. In Nederland is Chaurasia conservatoriumdocent.

Sinds de oprichting van de afdeling Indiase muziek aan het Rotterdams Conservatorium, bijna twintig jaar geleden, is de nu vijfenzeventigjarige meester van de bansuri (fluit) er hoofddocent. ‘Ik kwam al meer dan twintig jaar naar Nederland voor concerten, toen ik eind jaren tachtig hoorde over het conservatorium in Rotterdam.’ De idee van een gestructureerde opleiding sprak hem aan. ‘Vroeger, in India, zochten we een leraar en als die ons accepteerde, gaven we ons helemaal over. Door tientallen jaren oefenen en studeren leerden we de structuur van de muziek kennen, de essentie van de verschillende raga’s en tala’s.’
Ook het huis schoonhouden en de was doen hoorden erbij, dat hoeft niet meer. Chaurasia: ‘Ik leer mijn studenten niet hoe ze zich moeten opofferen; wel hoe ze prachtig muziek kunnen maken. In India zijn er tegenwoordig veel muziekscholen waar iedereen zich kan inschrijven, talent of geen talent. Als je zo iemand vraagt hoeveel raga’s hij heeft geleerd, dan hoor je: veertig, vijftig. Het aantal raga’s is nu maatgevend geworden voor iemands niveau. Maar vraag niet naar de structuur of het systeem, want daar weten ze niets van.’ Dat leren ze bij Chaurasia wel – na een toelatingsexamen. ‘We willen hún tijd en de onze niet verspillen.’

Vijf raga’s van Annapurna
Zelf leert de meester nog altijd van zijn eigen lerares, Annapurna Devi. ‘Zij is de grootste musicus op aarde’, zegt Chaurasia. Devi, nu 82 jaar oud, is de schakel met de twee beroemdste levende Indiase musici, sitarspeler Ravi Shankar (haar broer) en Ali Akbar Khan (haar ex-echtgenoot). Ook broer en echtgenoot gingen bij haar te rade, niet omgekeerd. ‘Annapurna heeft mij misschien vier of vijf raga’s leren spelen; meer is niet nodig. Dat is de basis, daarna kun je de rest zelf.’
In de leskamer gaan – als er even niet wordt geblazen of gezongen – de bamboefluiten van hand tot hand. Chaurasia speelt voor. Hij buigt zijn tonen behoedzaam; de mooiste melodieën en verrassendste variaties biedt hij zijn leerlingen schijnbaar achteloos aan. Sommige zijn prettig speelbaar, andere venijnig complex. ‘Ik speel en mijn studenten luisteren. Dat is de beste manier om ze te overtuigen.’ Die studenten bespelen niet per se Indiase instrumenten; er komen ook saxofonisten, violisten en zangers langs, meestal studenten van de afdeling lichte muziek.

Methode Rotterdam-Chaurasia
Iedereen volgt bovendien colleges westerse en Indiase muziekgeschiedenis, solfège en onderwijskunde. Er zijn zo veel mogelijk contacturen tussen docent en student. Zo combineert het conservatorium het beste van de Indiase aanpak met de westerse conservatoriumpraktijk. En de studenten in Rotterdam zijn niet de enigen die van Chaurasia’s verlichte lespraktijk profiteren. In India heeft hij een ashram opgezet waar acht studenten gratis muziekonderricht, kost en inwoning krijgen. Ook tientallen studenten uit de omgeving en uit verre buitenlanden volgen er lessen volgens de methode Rotterdam-Chaurasia.
Die werkt goed, zoals tijdens het Amsterdam India Festival mag blijken: een aantal van Chaurasia’s studenten staat (net als hijzelf) op het programma.

© Peter van Amstel - 2008