Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Wereldmuziek in het nieuwe subsidiestelsel

22/10/2008

Krachten bundelen en lawaai maken

Alleen verstopt in een enkel festival is wereldmuziek terug te vinden in de basisinfrastructuur, het fundament onder het nieuwe Nederlandse kunstenbestel. Wel krijgen drie ensembles en twee productiebureau’s een vierjarige subsidie, een magere oogst. Tijd voor de wereldmuzieksector om een vuist te maken.

‘De optelsom pakte inderdaad slecht uit’, gaf NFPK+-directeur George Lawson toe, ook doelend op jazz en nieuwe muziek. Geflankeerd door drie leden van zijn muziekcommissie voerde hij op 10 september in de Bamzaal van het Muziekgebouw aan ’t IJ een debat met honderd musici, componisten en muziekprogrammeurs. Passie en verontwaardiging in de zaal, tevredenheid en onbuigzaamheid achter de tafel – het contrast en wantrouwen tussen de partijen konden nauwelijks groter zijn.
De idee, die nog stamt uit de vorige kabinetsperiode, was zo gek nog niet. Geef onmisbare, voor Nederland representatieve kunstinstellingen een vrijstelling van de vierjaarlijkse subsidieaanvraagperikelen. Geef andere belangwekkende uitvoerders en organisaties subsidies voor vier jaar, zodat de continuïteit van hun activiteiten is veiliggesteld. Samen vormen zij de landelijke basisinfrastructuur onder directe verantwoordelijkheid van minister Plasterk. Andere belangstellenden dienen een aanvraag in bij het Nederlands Fonds voor de Podiumkunsten (NFPK+) voor een vierjarensubsidie. Het ministerie bemoeit zich hier niet mee. Projectmatig werkende gezelschappen kunnen voor kortlopende of eenmalige subsidies in aanmerking komen bij hetzelfde fonds.

kaalslag
Die structuur lijkt voor theater, dans en musea behoorlijk te werken, maar voor muziek is ze slecht uitgepakt en voor wereldmuziek funest. De basisinfrastructuur telt aan uitvoerders alleen tien symfonie-orkesten en twee operagezelschappen. Van de 113 aanvragers van vierjarensubsidies bij het NFPK+ kregen 37 ensembles een toewijzing, verfrissend misschien, maar daaronder zijn er maar drie die opereren in het overgangsgebied tussen wereldmuziek en jazz: Baraná, Tarhana en Boi Akih, alledrie nieuwkomers. Verder geen wereldmuziek, alle dertien wereldmuziekensembles in het huidige kunstenplan zijn gewipt. Merkwaardig genoeg speelde geldgebrek geen rol: de commissie muziek heeft minder uitgegeven dan ze beschikbaar had, het overschot is verdwenen naar de pot voor festivals.
Voor oudgedienden als Iraqi Maqam Ensemble, Nueva Manteca, Fra Fra Sound en drie gamelanensembles, en voor de nieuwe aanvrager Karnatic Lab betekent dit vanzelfsprekend groot ongemak. Nog belangrijker is dat de basisinfrastructuur de veelkleurigheid en variatie van het Nederlandse muziekleven niet weerspiegelt. Het toont muziekland Nederland als een kweekvijver vol achttiende- en negentiende-eeuwse symfonieën en nog oudere barokmuziek - want ook jazz en nieuwe muziek komen nauwelijks aan bod.
Een vierjarige subsidie is voor sommige organisaties van levensbelang. Het betekent bijvoorbeeld: geld voor huur en inrichting van een kantoor(tje), een zakelijk leider, een administratief medewerker. Dat is niet nodig voor ieder ensemble, maar waarom zou dat in de nieuwe muziek, jazz en wereldmuziek aanzienlijk minder vaak nuttig zijn dan in de oude muziek? Het NFPK+ benadrukt het verschil, maar verklaart het niet.

lawaai maken
Uit de zaal klinken de verwijten dat de commissie geen blijk geeft van een artistieke visie, geen kennis van zaken heeft, geen interesse toont in nieuwe muziek, jazz en wereldmuziek. Dat het fonds meer afbreekt dat het opbouwt, kapot maakt wat bloeide. Er is sprake van formalisme, van onduidelijke criteria, ongelooflijke zakkigheid. Lawson en de zijnen verweren zich met ‘er zijn andere instrumenten die beter passen bij deze sectoren.’
Het ontbreekt velen aan ‘cultureel ondernemerschap’ en een deugdelijke ‘artistieke meerjarenvisie’, volgens Lawson. Daarom zouden bijvoorbeeld tweejarige subsidies en eenmalige projectsubsidies passender zijn; wie nu is afgewezen kan daarvoor alsnog in aanmerking komen. Maar de aanwezigen zijn er niet gerust op. Al was het maar omdat ze straks hun aangepaste plannen moeten indienen bij diezelfde commissie.
Het nog jonge World Music Forum NL wil de belangen van de sector wereldmuziek behartigen. Voorzitter Lucien Ravensburg kondigde aan (tijdens een World Blend Café-bijeenkomst, de avond tevoren in het Tropeninstituut) een open brief aan het Fonds te zullen sturen. En binnenkort heeft het Forum een onderhoud met de muziekcommissie van het Fonds. De huidige verdeling zal er niet door veranderen, maakte Lawson al duidelijk, maar volgens hem zijn er legio mogelijkheden voor de nabije toekomt. ‘Uitslag eind januari 2009’, beloofde hij.
In de al veel langer en hechter georganiseerde sectoren nieuwe muziek en jazz staan collectieve bewaarschriften en rechtszaken op stapel. De belangrijkste les voor de sector wereldmuziek is ongetwijfeld: organiseren, krachten bundelen en lawaai maken. Dat lukt nog niet goed, want er is inmiddels wel een website (www.worldmusicforum.nl), maar het meest recente nieuws daarop is vier maanden oud. En over subsidieperikelen geen woord.

© Peter van Amstel - 2008