Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Leentjebuuruitzending beluisteren

27/04/2012

Doorslaande rieten

mondharmonica

Het mondorgel speelde eeuwenlang in de Europese gecomponeerde muziek geen enkele rol, maar in de oude hofmuziek van China, Korea en Japan is dit instrument toonaangevend. De sheng, sho en saenghwang zijn, kort gezegd, bundels rechtopstaande bamboe pijpjes, waardoor ze werkelijk op een orgel lijken. In ieder pijpje zit een doorslaand riet, net als bij ons in het accordeon en de mondharmonica, de westerse nakomelingen van het oosterse mondorgel.

De Amerikaanse acteur en musicus Larry Adler, bekend van optredens met Kate Bush en Sting, en van zijn Gerswin-vertolkingen op mondharmonica, viel in 1952 de eer te beurt het mondorgel in het symfonie-orkest te introduceren. Dit dankzij Ralph Vaughan Williams die dat jaar een Romance in Des voor Harmonica en Pianofortevoltooide. Luister naar de uitvoering ervan door Larry Adler, pianist Eric Gritton, en het BBC Symphony Orchestra onder leiding van Sir Malcolm Sargent.

In de Japanse hofmuziek gagaku speelt het mondorgel sho verschuivende, rijke samenklanken die de muziek kleuren. Dat fascineerde de Amerikaan John Cage, altijd al geïnteresseerd in oosterse filosofieën en muziek. In november 2011, minder dan een jaar voor zijn dood, componeerde hij een stuk in twee varianten, het heet Two4[Two to the power of four], voor viool en piano, en voor viool en sho. De sho-versie ging op 23 juli 1992 in première in the Orangerie in Darmstadt, gespeeld door violist Irvine Arditti en sho-speler Mayumi Miyata.

Dit was Two4[Two to the power of four] van John Cage, gespeeld door Irvine Arditti op viool en Mayumi Miyata op het japanse mondorgel sho.

Componist Toshio Hosokawa werd in 1955 geboren in Hiroshima. Hij studeerde ver daar vandaan, in Berlijn, maar dan wel weer bij de Koreaanse componist Isang Yun. Onmiskenbaar met de klank van de Japanse sho in zijn hoofd, componeerde hij in 1994 een concerto voor accordeon en strijkorkest. Luister naar accordeonist Stefan Hussong en het Diagonal Chamber Orchestra onder leiding van Chosei Komatsu, zij spelen In die Tiefe der Zeitvan Toshio Hosokawa.

Leentjebuur is een programma van Peter van Amstel.

1. Ralph Vaughan Williams. British Composers: Vaughan Williams - Romance in Des-groot voor Harmonica en Pianoforte (2005). 06:48
BBC Symphony Orchestra olv Sir Malcolm Sargent met mondharmonicaspeler Larry Adler en pianist Eric Gritton.
EMI Classics
2. John Cage. Cage: The Works for Violin 3 - Two4 - Two4, versie voor viool en sho (2001). 30:16
Irvine Arditti, Mayumi Miyata, Stephen Drury
Mode
3. Toshio Hosokawa. Toshio Hosokawa - In die Tiefe der Zeit (1998). 19:10
Diagonal Chamber Orchestra olv Chosei Komatsu, met accordeonist Stefan Hussong.
Col Legno WWE 1CD 20016

© Peter van Amstel - 2012