Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Myanmar meets Europe

08/05/2012

21 gongs en trommels

Myanmar meets jazzZevenhonderd kilo Birmees brons, hout, rijstpasta, ijzervijlsel en verpakkingsmateriaal staan in Duitsland klaar voor een Europese tournee van Myanmar Meets Europe. Video-opnames vertonen het sjouwen met trossen trommeltjes aan rode koorden, het rangschikken van talloze gongs tot een samenhangend melodie-instrument, het aan elkaar schroeven van houten, rijk vergulde houtsnijwerkpanelen tot rekken die de instrumenten moeten dragen.

Te zien is hoe de Duitse bassist en tourorganisator Tim Isfort, gewapend met potlood, papier en keyboard, probeert watervlugge loopjes in muziekschrift te noteren – de Birmezen zelf doen daar niet aan. ‘Dat we naar het buitenland reizen met onze Birmese muziek verheugt mij zeer’, zegt hobo-speler Htun Oo. ‘Het maakt me trots. We zullen zó goed spelen dat iedereen van ons gaat houden.’

Begin vorige maand, Rangoon, Birma (Yangon, Myanmar zeggen de autoriteiten). Alarmrode affiches met sierlijk kringelende Birmese leestekens prijzen twee bijzondere concerten aan: Jazz Meets Yangon. Onderaan prijkt het zachtgroene, ook al uit cirkels samengestelde logo van het Goethe Instituut. Op de avond van 4 april, als Hillary Clinton voor het oog van de wereld Aung San Suu Kyi feliciteert met de verkiezingsuitslag en in een adem door verzachting van de handelsboycot belooft, speelt in het uiterst luxueuze Strand Hotel aan de rivier in Rangoon het jazzkwartet van Tim Isfort. Ook de jazzband van het Gitameit Muziekcentrum, het ensemble Hein Tint Hsaing Waing en de zoetgevooisde popzanger G Latt zijn van de partij. Ze spelen afzonderlijk, ze spelen met elkaar, zo nemen de muzikanten alvast een voorschot op een vruchtbare internationale samenwerking. Overigens niet voor het eerst.

Twee avonden eerder trad het gezelschap op in een honderd jaar oude, tot specialiteitenrestaurant omgebouwde villa, gelegen op een straatlengte afstand van de immense goudglanzende Swedagon pagode. Daar waken gestileerde leeuwen, versteende boeddha’s en rondscharrelende monniken over zielenrust, schoonheid en verdraagzaamheid. Het half zingend reciteren van heilige teksten met spaarzame percussieklanken is het domein van de monniken. Alle andere muziek vindt onderdak in het Gitameit Muziekcentrum, een muziekschool in een buitenwijk waar westerse muziek, jazz, rock en pop worden onderwezen, naast Birmese hof- en volksmuziek. Het Muziekcentrum gaat graag internationale contacten aan, daarbij met terugwerkende kracht gesteund door de val van de Berlijnse muur. Die werd in 2010, 21 jaar na dato, in Rangoon feestelijk herdacht met een Jazz Bliss Internationale Jazzweek, een gezamenlijk initiatief van de ambassades van Duitsland, Groot Brittannië, de Verenigde Staten en Rusland. Bassist Isfort was van de partij. Met pat waing-virtuoos Hein Tint legde hij bij die gelegenheid de grondslag voor Myanmar Meets Europe.

Twee instrumenten trekken vooral de aandacht in het Birmese pat waing- of hsaing waing-ensemble: een kring van 21 trommels en een rek met 21 gongs, per set als melodie-instrument bespeeld. Om de trommels te stemmen plakken de musici een pasta van rijst en ijzervijlsel op de trommelvellen; dit en het boeddhisme danken de Birmezen aan de Indiërs. De gongs zijn van het type met knobbel; dat en het combineren van gongs tot melodie-instrument hebben de Birmezen gemeen met zuidelijker gelegen landen, tot en met Indonesië. De venijnig knerpende hobo is, zoals waarschijnlijk alle dubbelrietinstrumenten, van Arabische origine. Muzikale ideeën kwamen uit China. Kortom, niets exotisch is de Birmezen vreemd, al ging er over het uitkristalliseren tot een ideaal samenhangende muziekstijl wel een aantal eeuwen heen.

Zo lang hoeft het bereiken van een opwindend resultaat met een Duitse trompettist, een Italiaanse gitarist, een Duitse bassist en een Franse drumster niet te duren. Aan cassettebandje en cd’s, plus internet (als het werkt) en een handvol intensieve ontmoetingen hebben gretige Birmezen en handige Europese improvisatoren tegenwoordig wel genoeg.

© Peter van Amstel - 2012