Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Gaudeamus Muziekweek

05/09/2012

Raggen met Hikari Kiyama

Sweelinck orgel, NicolaïkerkGeknapt wapperend paardenhaar aan de strijkstok - Chuai Tenno, alias Tarasi Nakatsuhiko no Mikoto, de veertiende in de officiële lijst van Japanse keizers, was geen watje. Als je mag afgaan op Hikari Kiyama die hem portretteerde in een daverend strijkkwartet. En als keizer Chao werkelijk heeft bestaan, historici twijfelen daar ernstig aan. Er is hoegenaamd niets over hem bekend, prettig voor Kiyama want nu kon hij hem zich voorstellen zoals hij wilde: als een krachtpatser, een neuroot, aards en boertig zelfs, een geweldenaar maar complex van geest. Strijkkwartet EnAccord zette hem ongenaakbaar en onberispelijk neer.

Met nog eens twaalf stukken was ook de dinsdag van de Gaudeamus Muziekweek een rijk gevulde dag, een heen-en-weertje Nicolaï-Leeuwenbergh-Nicolaïkerk.

Zware kost van Konstantin Heuer, hij is 23 jaar en dingt mee naar de Gaudeamus Prijs. Heuer schreef een stuk voor stemmen en strijkorkest op tekst van de dode Duitse schrijver Godfried Benn (1986-1956), theoloog, arts en dichter, en expressionist tot in de kist. In zijn twaalfdelige gedichtencyclus Alaska waren apen rond en naakte heidenen, zij vieren de mysterieuze oerkracht van de natuur. Er wordt geneukt, er vloeit bloed. Twintig minuten lang liet de piepjonge componist het fragment duren, is dat wel vol te houden? Heuer rolde een tapijt van dissonanten uit, spelend met kleine intervallen waardoor akkoorden gingen klinken als klankleuren. Hij liet de zangers en zangeressen van VocaalLab trage, trage, trage zinnen zeggen, verwees dan weer knap naar operarecitatief of Bach-koraal. Liet spaarzaam elektronische tonen meezingen, vervormde nu en dan een stem een beetje. Ritmisch gescandeerde afgebeten lettergrepen wisselde hij af met een hemelhoge sopraanstem tegen ijzige strijkers. Die bijna ononderbroken strijkersklanken maakten van het stuk een geheel.

Dus ja, Heuer hield het vol, en de luisteraars ook mede dankzij het ongelooflijk strak zingende VocaalLab en de musici van het Utrechts Conservatorium.

Oude meesters kunnen wel wat hebben. Denk aan Bach in de bewerking van Gilius van Bergeijk, die het Dubbelconcert voor Viool en Hobo verknipte door iedere maat wat in te korten. Eerst merk je het bijna niet, later blijken zelfs de afgeknipte stukjes aan elkaar geplakt te klinken als muziek van Bach. Maar dit terzijde. In Mozartkugel voor strijkkwartet en elektronica pakte Marko Ciciliani een strijkkwartet van Mozart aan. Hij deconstrueerde het grondig, maar zelfs in een opzettelijk suikerzoete, kitscherige synthesizerpassage ging Mozarts genie  niet verloren. Ook een goede vondst: de celliste, opnieuw van EnAccord, laten meespelen met repetitieopnamen van anderen. Ciciliani wilde vooral laten horen dat de scheidslijn tussen hoge cultuur en muzak heel dun is. Geen fonkelnieuw inzicht, maar hij toonde het overtuigend aan.

Voor zijn stuk Organism kroop componist Wouter Snoei in het Sweelinck orgel  van de Nicolaïkerk. Letterlijk, hij plaatste er microfoons in en omheen om het ruisen en zuchten van de lucht in balgen en pijpen, het klikken van de registerknoppen, het ploppen van de manualen hoorbaar te maken. Figuurlijk ook, met behulp van computer en live elektronics pompte hij het orgel op van een bescheiden elfregister koorbegeleidingsinstrument uit 1953 tot een eenentwintigste-eeuws klankenwonder. Ook de akoestiek van de kerk rekte Snoei nog wat op met extra echo’s en galmen, al dan niet subtiel vervormd, daar waar het van pas kwam. Niet overdreven, precies genoeg om de ruimte te vullen met nieuwe kerkmuziek, met geluiden waarvan we nog niet wisten dat een orgel ze in zich had.

© Peter van Amstel - 2012