Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Gaudeamus Muziekweek

06/09/2012

Hoe de tijd verglijdt

FaltenAls in een tijdmachine met componisten aan de knoppen legden opnieuw blijmakend veel nieuwsgierigen de muziekroute van woensdagavond af. Niet dat de toonkunstenaars ons door de tijd lieten reizen - ze speelden met ons tijdsbesef. Door een dramatische wending binnen een stuk, of door heel langdurig heel beperkt te prikkelen. De energie zat vooral in het begin van de avond, toen De Ereprijs in Vredenburg Leeuwenbergh onder meer twee stukken van juryvoorzitter Martijn Padding speelde (waarvan eentje, Nederland Muziekland, veel te leuk was en te lang), en van de Fin Lauri Supponen en de Japanner Yu Oda. Jammer voor deze beiden dat de geluidsbalans volkomen zoek was - de drie zangeressen waren vrijwel onhoorbaar, de teksten van Erasmus in Supponens stuk volkomen onverstaanbaar.

De Nederlandse kunstenaar en componist William Engelen schrijft geen noten. Hij zet de planning van een dag om in een grafische partituur of, zoals nu te zien is en te horen in Utrecht, hij maakt vouwen in een strook van achttien meter papier met lege notenbalken. Falten heet het werk, in de installatieversie de hele week nog te zien in Museum Speelklok, en afgelopen woensdagavond te horen in de versie voor strijkkwartet in het Centraal Museum. (Daar hangt overdag ook Engelens installatie Einzelgänger, een mobile met twaalf van zijn pyamabroeken die deinen op klanken van het volksliedje Utrechtse Bipsenbotserij.)

In de partituur van Falten komen de vouwen in de papierstrook als lijnen, zeg maar als scheve maatstrepen terug. Hoe de muziek daartussen precies tot stand kwam is raadselachtig. Er klinken langzaam golvende glijtonen, verschillend per instrument, als een contrapunt van glissandi. Fluisterend suizen, roomvette tonen, breekbare flageoletten wisselen elkaar af – bij Engelen gaat het er vooral om hoorbaar te maken hoe de tijd verglijdt. Het voorbeeldig strijkende Sonar Quartet kreeg daar 22 minuten voor, zelfs voor 18 meter muziek toch wel een beetje lang.

Ongeveer even veel tijd nam Ankunft van de Duitser Mathias Hinke, met halverwege een abrupte overgang van minimalistisch swingend kloek tempostuk naar bijna stilstaand flageolettenboeket. Voor het eerste strijkkwartet van de Turkse prijskandidaat Turgut Ercetin, December, werd het Sonar Quartet toegerust met een weelde aan elektronica. Luidsprekers rondom, opnemers en weergevers op en aan de instrumenten, een clicktrack op de oren. Zorgvuldig gepland rondzingen en elkaars klanken moduleren veroorzaakten weelderige klankvelden, ‘complex spacial structures’ zoals Ercetin ze zelf typeert. Zo wil hij, haast te vriendelijk, de mishandeling van politieke gevangenen in een Turkse gevangenis in december 2000 aan de kaak stellen.

De woensdagse muziekroute eindigde vredig in de Geertekerk, zonder kerkbanken of stoelen nu, maar voorzien van geriefelijke zitzakken rondom twee ongelijk gestemde piano’s. Daarachter namen Dante Boon en Samuel Vriezen plaats voor de uitvoering van Imperfect Distance van de Amerikaan Andrew McIntosh. Al snel maakte een weldadig Canto Ostinato-gevoel zich meester van de veelal lui onderuitgezakte luisteraars. Wat Simeon ten Holt teweeg brengt met eindeloze herhaling en minimale variatie, lukt McIntosh met dicht tegen elkaar aanschurende toonhoogtes. Dat levert een rijk palet aan somtonen en zwevingen op. Omdat het tempo overwegend heel erg laag was, vielen sommigen daarbij onmiskenbaar in slaap, terwijl anderen nu en dan hun toevlucht zochten tot de mobiele telefoon om niet helemaal van deze wereld te geraken.

© Peter van Amstel - 2012