Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Robin de Raaff - Terugstelen van de tijd

04/11/2012

3 Onmisbare leermeesters

Terugstelen van de tijdIn 1991, 22 jaar oud, schreef Robin de Raaff zich in als compositiestudent bij het Sweelinck Conservatorium, dat tegenwoordig Conservatorium van Amsterdam heet. Hij studeerde er eerst bij componist-dirigent-basklarinettist Geert van Keulen en later bij componist-jazzmuzikant-sopraansaxofonist Theo Loevendie. ‘Geert confronteerde mij heel erg met waarom nu juist die ene noot de andere moet opvolgen. De innerlijke noodzaak. Daardoor groeide bij mij het idee dat lokale momenten door het hele stuk heen op de een of andere manier aan elkaar gerelateerd moeten zijn.

Ook nam hij ons studenten mee naar repetities, zo maakte hij ons deelgenoot van zijn complexe, grote partituren, dat maakte dat orkestreren voor mij heel belangrijk werd. De orkestklank moet iets heel natuurlijks krijgen, zoals in Mahlers Tiende, bij Mozart en Beethoven, en in Schönbergs Verklärte Nacht.

In 1995 zette de Nederlandse Opera een masterclass op met Pierre Boulez. Toen mijn strijkkwartet Athomus aan de beurt was, verscheen er een glimlach op zijn gezicht. Hij zei erover: ‘jij weet wat je wilt’, en ‘je maakt je punt heel duidelijk’. Ik denk dat hij met het eerste bedoelde dat mijn muziek een zekere natuurlijke uitdrukkingskracht heeft, dat niets in de weg staat van wat ik wil uitdrukken. Het stuk opent met een behoorlijk complexe materie, maar ik leg de muziek in het middendeel helemaal stil. Er ontstaat dan een heel langzaam uitgebouwd, heel traag inkrimpen en uitdijen, er klinkt ineens een heel andere kleur uit het strijkkwartet. Dat loopt dan naar een hoogtepunt toe. Met ‘you made your point very clearly’ bedoelde hij, denk ik, dat ik de bedoeling van de muziek helder open legde, dat inhoud, richting en bedoeling mooi samenvielen. Dat was voor mij een absoluut absurd en onverwacht goed moment in mijn carrière.’

Toen hij zich niet lang daarna met Contradictie I, een fluitsolo, bij Theo Loevendie meldde, reageerde zijn docent verrast: ‘Ik hoor iets... Wat doe je met je toonhoogten? Hoe doe je dat?’ De Raaff: ‘Ik legde hem uit dat ik daar een eigen systeem voor had gemaakt, en Theo zei: “Verrek, moet je nu eens kijken waar ik mee bezig ben!”. Loevendie al eerder zijn curventechniek, een flexibel systeem voor het organiseren van toonhoogtes en ritmes op basis van flexibele patronen. Nu werkte hij aan een nieuwe techniek die hij nog aan niemand had laten zien, en nu kwam ik daar al mee aanzetten’. Met Loevendie klikte het dus meteen, in 1997 studeerde De Raaff cum laude bij hem af.

‘Daar sta je dan. Afgestudeerd. Maar ik had nog zoveel te bespreken, vooral op het gebied van kleinere bezettingen, zeg maar ongedirigeerde muziek, die wilde ik nog inventiever en beter leren schrijven. Daarvoor wilde ik naar het buitenland. Ik kende At First Light van de Engelsman George Benjamin, een van zijn meest gespeelde stukken, en ik vond het briljant. Ik vond het zo goed, hij had met zo’n ongelooflijk voorstellingsvermogen van instrumenten en gevoel voor orkestratie zo’n prachtig ensemblestuk geschreven. George Benjamin - ik dacht, als ik bij hem zou kunnen studeren!’

Hij waagde er een brief aan, stuurde een stuk mee, wachtte een half jaar, en ontving toen een enthousiaste reactie: ‘Zodra ik de eerste klanken hoorde, wilde ik onmiddellijk een uitzondering voor je maken, want wegens drukte geef ik eigenlijk geen les meer.’ Twee jaar lang volgde De Raaff zijn lessen, een weekend in de maand, ondergebracht bij de Royal College of Music in Londen, ‘heel mooi dat ik daarvan nu alumnus ben’.

Bij Benjamin kon hij zonder schroom zijn zwakke punten onder de aandacht brengen. ‘Ik was nu componist, nu kon ik met iemand voor wie ik bewondering had, en hij voor mij, alles wat me dwars zat bespreken. En behalve dat ik heel openhartig met hem sprak, introduceerde hij me bij het Tanglewood Music Centre in Boston, waar ik in 2000 de hele zomer doorbracht. Toen heb ik mijn vrouw leren kennen. En het leverde me opdrachten op, onder meer voor het Pianoconcert het jaar daarop. In 2007 ging ik weer, toen kreeg ik de opdracht van het Boston Symphony Orchestra voor Entangled Tales, dat in première ging in Tanglewood, net als het Pianoconcert, maar nu in de fabelachtig prachtige Koussevitsky Shed. Die ziet er uit als een half open honkbalveld, grenzend aan een enorm grasveld. Binnen zitten tweeduizend mensen, maar het grootste deel van het publiek geniet buiten op het gras mee via luidsprekers en televisieschermen. Voor mijn stuk waren er achtduizend mensen, schat ik zo, voorlopig mijn grootste live-publiek ooit.’

Dit artikel is een hoofdstuk in Terugstelen van de tijdhet zesde boek in een serie componistenportretten van November Music, het jaarlijkse nieuwe muziek-festival in Den Bosch. Klik hier om de complete publicatie te downloaden als PDF-bestand.


© Peter van Amstel - 2012