Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Exotische klanken bij Nederlandse ensembles

02/12/1998

Wonderlijke akkoordoefeningen

De belangstelling van gerenommeerde ensembles voor exotische muzieksoorten begint epidemische vormen aan te nemen. Het Kronos Kwartet mengt oude muziek met jiddische klezmer. Het Nieuw Ensemble heeft nog maar net een internationaal tokkelfestival achter de rug. En nu heeft Slagwerkgroep Den Haag alweer een programma onder de confronterende titel Oost-West op stapel staan.

Het heersende griepje is gelukkig van een prettige soort. Zo een dat niet meer dan een lichte verhoging veroorzaakt, goed voor een lichte roes maar zonder nare bijverschijnselen. Mozart werd er al door aangestoken toen hij de Turkse trom ontdekte. Debussy had er nauwelijks onder te lijden toen hij zich ruim honderd jaar geleden op de Wereldtentoonstelling in Parijs door een Javaans gamelanorkest liet inspireren. En het gebruik van Indiase ritmes heeft Messiaen geen kwaad gedaan.

Maar pas de laatste jaren nemen klassiek geschoolde musici niet-westerse klanken serieus. Slagwerkers zijn in dit opzicht ongetwijfeld het ondernemendst. Slagwerkgroep Den Haag heeft zelfs een reputatie op te houden, een aantal groepsleden heeft zich grondig verdiept in Afrikaans drummen en xylofoonspelen, onder de naam Anumadutchi maakten zij daarmee furore.

Maar voor Oost-West koos de Slagwerkgroep gecomponeerde muziek van drie westerlingen en een oosterling. Op verzoek van het ensemble schreef de in London wonende Indiase componist Param Vir het stuk Ultimate words, infinite song voor bariton, piano en slagwerk. Het thema is `het grootste menselijke probleem: oorlog vanwege ideologische verschillen’, schrijft de componist in zijn toelichting. De liedteksten ontleende hij aan de aangrijpende afscheidsbrieven die de door de nazi’s ter dood veroordeelde Deense verzetsstrijder Kim Malthe Bruun schreef.

`Til je hoofd op, mijn allerliefste, en kijk! De zee is nog blauw, de zee waarvan ik hield en die ons beiden heeft omhuld. Nu zul je leven voor ons allebei.’ Onder de zangstemmen, al dan niet begeleid door piano, legde Vir de steeds herhaalde ritmische patronen van de Indiase tala, `als symbool van de moed die Kim toonde door de macht van de nazi’s te weerstaan’.

Michel van der Aa is dit seizoen de huiscomponist van Slagwerkgroep Den Haag en werkt nog aan een nieuw stuk. Het derde werk dat speciaal voor de Slagwerkgroep werd geschreven is Six van John Cage. Bij het componeren maakte Cage gebruik van het Chinese boek der wijsheid, de I Ching. De instrumenten schreef hij niet voor, maar `als aan klanken een tijdsduur verbonden is moeten ze gestreken worden, maar zó dat de aanslag niet hoorbaar is.’

Mauricio Kagel is nog veel minder expliciet in zijn Exotica für aussereuropäische Instrumente. Hij laat de musici hun eigen instrumenten kiezen. Bij een vorige uitvoering door de Slagwerkgroep leidde dat tot het meppen op een Chinees gongetje en met een uitgestreken gezicht ni hao miauwen, terwijl iemand anders het strottenhoofd in jodelstand forceerde tijdens wonderlijke akkoordoefeningen op een autoharp.

Exotica van Mauricio Kagel vraagt van de vier spelers een rijke fantasie en uiterste zelfbeheersing. Bij die vorige gelegenheid durfde ook in het publiek niemand te lachen. Kagel ongetwijfeld wel, als hij erbij was geweest. In zijn vuistje.

Peter van Amstel


OnzeWereld, 1998

© Peter van Amstel - 1998