Music & Words
De Egyptische diva Oum (ook wel Um of Om) Kalsoum (Kalthoum, Kolthom)
overleed in 1975, maar haar wonderbaarlijke liedkunst begeleid door
kamerbreed strijkorkest zingt eeuwig na in de oren en harten van
miljoenen bewonderaars, zo gaat het verhaal. Om de zoveel tijd treedt
dan ook een ambitieuze zangeres in haar voetsporen. Op 1 juni opent het Holland Festival in Amsterdam met de Egyptische
operazangeres Amal Maher, A tribute to Oum Kalthoum, uit te voeren Carré
en live op grote schermen te volgen in het Oosterpark. Maher laat zich
begeleiden door het Nationale Arabische Muziek Ensemble van de Opera van
Caïro. Amal Maher zal dicht tegen Kalsoum aankruipen, maar het kan ook
anders, vindt de Belgisch-Tunesische Ghalia Benali.
>>>
Karnatic Lab Records
Eb-en-vloed doet zich aan de Turkse kusten maar nauwelijks merkbaar voor - de Zwarte Zee, de Middellandse en die van Marmara laten zich maar nauwelijks door het trekken van de maan in beweging brengen. Toch kozen de twaalf musici van het Axyz Ensemble en zes Turkse gasten de Turkse woorden voor dit natuurverschijnsel, med-cezir, als titel voor een dubbel-cd op basis van muziek uit Anatolië.
>>>
Baraná in Pakhuis Wilhelmina
Zangeres Ceylan Ertem brengt in Baraná het mooiste boven. In Pakhuis Wilhelmina: vlekkenloze zang met stemcapriolen, eigenwijs, de muziek swingend, wringend of verleidelijk funky; Zappaiaans bij vlagen zelfs. Met dank aan popgitarist Jeff Sopacua en cellist Ernst Reijseger. Steven Kamperman pendelde op rieten tussen virtuoze impro en Turkse melodie, Behsat Üvez sprak overtuigend met zijn baglama (maar iets te veel met zijn stem). Percussionist Afra Mussawissade en iedereen met een mooi gedoseerde verzameling samples deden de rest: hier stond ineens een Turks-Nederlandse jazzrockband van allure.
>>>
Half Note
Op Omar Sosa’s nieuwe cd buitelen de stijlen en ingrediënten over elkaar. Lui swingende ballads met een jazzy piano of een amechtig zuchtende fluit, opgewonden Joe Zawinul-achtige ritmes, banjo getokkel in een country-variant die aan het Nederlandse NO blues doet denken, gesampelde en vervormde stemmen en geluiden, ritmes uit Afrobeat, rock en jazz.
>>>
Smithsonian Folkways
Hoe kon het toch gebeuren dat overal in de wereld, van China tot Frankrijk, van Finland tot Nieuw-Zeeland van oudsher op snaren wordt getokkeld, maar in Zuid- en Midden-Amerika niet? Afbeeldingen en artefacten uit de tijd voor Columbus’ ontdekking van Amerika tonen aan dat er fluiten en trommels waren in overvloed, maar geen enkele luit, lier of harp.
>>>
Chiku-Taku
De veertien musici en vijf zangeressen van het Nyota Zameremeta Orchestra of Zanzibar kijken je vanuit het cd-hoesje opgewekt aan. Op de cd zelf gaat het al net zo vrolijk toe, aangevoerd door zanger, violist en orkestleider Mohamed Ilyas lijkt het optimisme niet te stuiten: ‘Ze heeft me omarmd’, ‘Voorspoed heeft geen naam’, en ‘Geen twijfel aan, ik hou van jou’ luiden de titels van de
up-tempo stukken.
>>>
ECM, Saphrane
Zangeres Amina Alaoui, geboren in Fez maar wereldburger in hart en nieren, zingt de oude Andalusische muziek zoals de zestiende-eeuwers het zeker graag hadden gehoord: met perfectie en passie, op basis van kennis en ervaring, eerbiedig maar vrijpostig. Zo streelt zij ook het moderne muziekliefhebbersoor, met traditionele en eigen poëzie, met oude en eigentijdse begeleidingen.
>>>
Pure
Zangeres Kamilya Jubran (46) uit Palestina begeleidt zichzelf, net als haar Syrische collega Waed Bouhassoun, op de Arabische luit. Jubrans cd Makan (Plaats) telt negen gezongen moderne gedichten van schrijvers uit Palestina, Irak, Marokko en Senegal. Zij kent de dichters persoonlijk, vier van de teksten schreven zij speciaal voor haar.
>>>
Institut du Monde Arabe
Zangeres Waed Bouhassoun (30) uit Syrië begeleidt zichzelf, net als haar Palestijnse collega Kamilya Jubran, op de Arabische luit. Bouhassoun studeerde aan het conservatorium van Damascus, waar zij tegen het einde van haar opleiding een vrouwenensemble oprichtte voor het spelen van oude Arabische kunstmuziek. Dit onder de toepasselijke naam Syrische Vrouwen Takht - takht is de standaard aanduiding voor zo’n ensemble, dat gewoonlijk wel uit mannen bestaat.
>>>
Etcetera
‘s Zondagmiddags verzamelen zich op de brede stenen trap voor de kathedraal van Barcelona muzikanten met een contrabas, een trommeltje en een verzameling archaïsch ogende toeters. Op het plein aan hun voeten verrijzen stapels van tassen en, als het fris is, jassen. Zodra het orkest begint te spelen maken de mensen een kring, pakken elkaar bij de schouders en verheffen zich op de tenen.
>>>
Igloomondo
Op ud, saz, baglama, sentir, udcello, cello, viool, altviool en percussie-instrumenten spelen Abid Bahri, Carolie Eugène, Aurélie Dorzée en Ahmed Khaili muziek uit India, Japan, Iran, Griekenland, Egypte, Marokko, de Sahara en zo nog een paar contreien, kundig en meestal virtuoos, van kunstmuziek via volks tot populair, ook heel erg goed geslaagd wat de stijlimitaties betreft, wat nog niet meevalt bij zo’n baaierd aan stijlen, maar omdat de muziek zo dicht bij de originelen blijft en de uitvoering zo academisch blinkend briljant, is deze potpourri ook taai en breedlopig.
>>>
LopLop Records
Fluitist Mark Alban Lotz, doorkneed in wereldmuziek in menige variant, heeft de multiculturele muziekwereld onder water ontdekt. Wat je daar kunt horen is bijzonder, exotisch als het snorrebottenslingeren van een Papua, Zwitsers jodelen in een knickerbocker of Inuït-strotzingen met je beste vriendin.
>>>
Buda musique
Krachtige stemmen uit volle borst, een beetje geknepen ook, indringend: ‘Hij bloedt, de verlosser.’ Breder uitgesponnen nu, vol en meerstemmig, de melodie komt even tot rust: ‘En je huilt niet, visserman.’ Eenstemmig nu met zijn vieren, afgebeten woorden: ‘Hebt mededogen met ons, Heer’, dan nogmaals in een langzamere beweging, met nadruk, ‘miserere nostri’.
>>>
O.A.P. Records
Sperziebonen, selderie, paddenstoelen, tomaten in salmuera, je kunt er van alles mee inmaken. Met knoflook-salmuera kun je vlees insmeren tijdens het braden. Uit sommige rivieren en meren kun je salmuera zo opscheppen, maar zelf maken uit drinkwater en een paar flinke schappen keukenzout kan ook.
>>>
Mundus
12 december 2008Tarhana
Tarhana krijgt van het Nederlands Fonds voor de Podiumkunsten+ de komende vier jaren subsidie. ‘Tarhana combineert elementen uit de Anatolische muziekcultuur met hedendaagse vormen van jazz, pop en geïmproviseerde muziek’, vat de muziekcommisie van het Fonds samen, ‘een mix van Balkan- en Noord-Afrikaanse ritmes, waarin ook zigeuner- en sufi-muziek niet ontbreken en zowel etnische als moderne instrumenten worden gebruikt’.
>>>
Introducing
De een valt onmiddellijk voor Akim El Sikameya, een ander wankelt misschien even van verbijstering. Deze zanger-violist uit Oran in het zuiden van Algerije zingt hoog, heel hoog. Zijn stem is sterk maar niet erg vol en open, eerder doordringend en een tikje geknepen. Hij klinkt, oneerbiedig gezegd, een beetje Donald Duckerig.
>>>
Verschillende groepen
Platenlabel Putumayo grossiert in verzamelaars met muziek van Tokio tot Kaapstad, van raï tot reggae. De muziekkeuze lijkt vooral gestuurd door veronderstelde toegankelijkheid, en wordt aan de man gebracht met herkenbare woorden als
groove en
lounge koffie (Cuba) en thee (Azië).
>>>
Soweto Gospel Choir
‘
Soweto Gospel Choir is excited to be here this evening’, opent een vlekkeloos articulerende stem het optreden in het Nelson Mandela Theatre in Johannesburg. Dit belooft een ‘
wonderfull spritual journey’ te worden. De muziektraditie is die van de Zuid-Afrikaanse kerken, verzekert de stem ons, maar de show is voor het grote podium.
>>>
Nederlands-Marokkaanse jongerenmuziek
Muziek is een bruikbaar handvat om de medemens beter te leren kennen. Vroeger waren vooral verre volkeren het studieobject van antropologen of etnomusicologen, maar dicht bij huis werkt de methode ook, zo bewijst Miriam Gazzah. Zij stortte zich op de muzikale liefhebberijen van Nederlands-Marokkaanse jongeren.
>>>
Union Square Music
Onder de pedante titel De Essentiële Gids brengt het label Union Square Music handige verzamel-cd’s uit in setjes van drie. Zij bieden een snelle kennismaking die ook nog eens op niveau is, want er zijn uitstekende musici en componisten op te horen.
>>>
World Music Network
Deze Rough Guide biedt een ruwe, maar toch onweerstaanbaar nieuwsgierig makende schets van muziekvarianten in Japan. Harumi Miyako is de koningin van het lied met de snik dat in Japan enka heet; alleen nog de diepte van haar vibrato overtreft de hoogte van haar roem.
>>>
Karnatic Lab
Karnatic Lab’s
wild chamber jazz band, zoals deze negenmansformatie zichzelf aanprijst, houdt het midden tussen jazznonet en kamerorkest. Er klinkt ingenieuze muziek, goeddeels gecomponeerd door musici van het ensemble zelf en aangevuld met knetterende of juist fluistervriendelijke improvisaties – het is maar net waar het moment om vraagt.
>>>
Jazz in Motion
Als meisje van zestien zong de Libanese Rima Khcheich al heel overtuigend Arabische poëzie bij een Arabische luit (ud). Dat is te horen in het nummer
Foutina al-Lathi uit 1988. Na anderhalve minuut doet Khcheich het lied nog eens over in een opname uit 2007.
>>>
SWP Records
De in Zambia geboren Utrechtse jazzdrummer Michael Baird reisde in 1996 met een studiebeurs naar Grahamstown, Zuid-Afrika, om in de archieven van de International Library of African Music (ILAM) zijn muzikale wortels op te graven. ILAM-directeur Andrew Tracey bleek de zoon van de roemruchte Britse muziekvorser Hugh, die vanaf 1929 met opnameapparatuur door koloniaal Afrika trok.
>>>
Connecting Cultures Records
Met haar soepele, geschoolde stem kan de Chinese zangeres Gong Linna heel mooi en heel lief zingen (ook heel beheerst heel hoog). Zij kan ook rauw uithalen zoals bij volkszangeressen van sommige bevolkingsgroepen gebruikelijk is, maar dat doet Gong Linna kennelijk niet graag.
>>>
LC music
Moufadhel Adhoum uit Tunesië en Azzedine Jazoulli uit Marokko zijn handige musici, respectievelijk op de ud (Arabische luit) en op raam- en vaastrommels uit Berbers-, Arabisch- en Perzischtalige contreien. Op deze cd nemen ze samen het nummer
Hiwar voor hun rekening - aardig gedaan, met flukse loopjes en rappe roffels, maar niet betoverend.
>>>
Nederlandse muziek voor mbira
Willens en wetens en dan ook nog eens in opdracht twee tot in de nerven verschillende muzieksoorten samenbrengen tot een samenhangend en spannend geheel, dat is een hachelijke onderneming. Toch zetten Maarten Altena, Ron Ford en Peter van Bergen zich dapper aan het waagstuk. Op verzoek van de IJsbreker kneedden en vervormden zij de traditionele mbira-muziek uit Zimbawe naar eigen inzicht om er nieuwe Nederlands stukken van te bakken. De resultaten varieerden van ongezouten via prettig zoet tot flink gepeperd.
>>>
The history of Jamaican music
Het regende op de dag dat keizer Haile Selassie,
King of Kings and Lord of Lords, op Jamaica zou landen. Afgezien van zijn invloedrijkste discipel, reggaezanger Bob Marley die dat voorjaar van 1966 in Londen verbleef, leek zijn voltallige aanhang op het vliegveld aanwezig. In een Britse BBC documentaire is te zien hoe de keizer in vol ornaat blinkend afsteekt tegen een loodgrijze hemel. Maar Bob Marleys vrouw Rita vertelt hoe zeven witte duiven het wolkendek doorkliefden en plotseling de zon doorbrak. Waar Zijne Hoogheid landde scheen het licht. Had de Jamaicaanse prediker Marcus Garvey het niet voorspeld? `Kijk naar Afrika voor de kroning van een zwarte koning, want Hij zal de Verlosser zijn'.
>>>
