Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Graham McKenzie - Huddersfield Contemporary Music Festival

15/01/2008

Er valt voortdurend iets te ontdekken

"Er ligt een flinke Nederlandse nadruk op het programma dit jaar", schrijft artistiek directeur Graham McKenzie in het programmaboek van zijn Huddersfield Contemporary Music Festival. "Holland is wat de eigentijdse muziek(en) betreft al sinds lang een inspiratiebron en leerschool voor me", vervolgt hij. De tot huiscomponist in het festival benoemde Yannis Kyriakides, leerling van Louis Andriessen, noemt hij "een van de grootste talenten in de Europese scene". Sinds het aantreden van McKenzie in 2006 waait er een frisse, voor de Nederlanders buitengewoon gunstige wind door Huddersfield.

Het festival in Huddersfield bestaat in 2007 dertig jaar en is een van de toonaangevende nieuwe muziekfestivals in de wereld. Nederlanders waren er altijd al welkom, naast beroemdheden uit de hele wereld. In 1981 bijvoorbeeld, toen Harrison Birtwistle’s Klarinetkwintet in première ging, klonk ook Louis Andriessens Hoketus; diens Hadewijch ging in 1993, toen György Ligeti uit Hongarije en Henryk Górecki uit Polen op het festival aanwezig waren. Berio en Xenakis, Pärt en Reich maakten in de loop der jaren hun opwachting, maar ook Theo Loevendie en Guus Janssen. Het jaar 2004 had zelfs een opvallend Nederlands accent, met werken van Michel van der Aa, Richard Ayres, Klas Torstensson en extra veel van Richard Rijnvos.

goed voorbeeld
Graham McKenzie is wat muziek betreft een kieskeurige omnivoor. Hij baant zich een weg dwars door stijlen en genres, kiest wat hem bevalt, zet eventueel het mes in al te vaste verbanden en bedenkt graag zijn eigen uitdagende combinaties. In september deed hij Amsterdam weer eens aan tijdens de Internationale Gaudeamus Muziekweek, waarvan hij de idee van een Night of the Unexpected overnam voor het festival in Huddersfield, inclusief samensteller Roland Spekle.

In de middag vooraf aan de Night vertelde McKenzie over zijn plannen voor de komende jaren. "Ik was op zoek naar een goed voorbeeld en vroeg me af: waar in Europa heb ik de openheid die ik wil overbrengen het duidelijkst en overvloedigst aangetroffen?" Als regelmatig bezoeker van Bimhuis en IJsbreker, het Holland Festival, de Gaudeamus Muziekweek en de Dutch Jazz Meeting, twijfelde hij niet lang: "Nederland is het land waar dat het geval is."

Vanuit Glasgow hield McKenzie al sinds jaar en dag het Schotse muziekpubliek scherp door experimentele muziek te programmeren, anderen daartoe aan te zetten, cd's uit te geven op zijn label Isis Music, en door over nieuwe muziek te publiceren. Sinds 1997 was hij directeur van het Centre for Contemporary Arts, en tot op heden is hij mededirecteur van het Center for Improvisational Studies, beide in Glasgow.

"In het Centre for Contemporary Arts was ik verantwoordelijk voor de tentoonstellingen en de films, en ik presenteerde er heel wat experimentele, gecomponeerde en geïmproviseerde muziek." Met saxofonist Evan Parker zette hij festival Free RadICAl op, een ander festival dat is gewijd aan de mix van elektronische muziek en improvisatie noemde hij Subcurrent, en hij richtte het Improvisers Orchestra op. Mc Kenzie: "Een band met een stuk of twintig musici uit de jazz, klassieke muziek, pop en folk. Ik laat ze werken met ervaren improvisatoren uit het Verenigd Koninkrijk en uit het buitenland".

"Mijn filosofie ten aanzien van de meeste dingen is, ik citeer Cecil Taylor: de compositie begint op het moment dat je de musici kiest. Ik zie mijzelf dus in zekere zin als een componist, ik combineer mensen en ideeën. Nieuwe muziek behoort over ontdekkingen te gaan. In de eigentijdse gecombineerde muziek, maar ook wel in de jazz, zijn er ensembles met musici die al vijfentwintig, dertig jaar met elkaar spelen. Ik vind dat ze een beetje uit die comfortabele positie moeten loskomen, want als je ouder wordt bestaat het gevaar dat je smaak minder flexibel wordt." Daarom haalt McKenzie graag bestaande ensembles uit elkaar om met de leden nieuwe te formeren.

avontuurlijke beslissing
Een van de redenen waarom hij in Huddersfield solliciteerde was, zegt McKenzie, dat het prachtige festival in naam eigentijds, maar in de praktijk tamelijk behoudend was. "Huddersfield bestaat dit jaar dertig jaar, zowel vanwege de omvang als de inhoud was het altijd een buitengewoon festival. Het is gegroeid in een kleine industriestad waar heel weinig culturele activiteiten zijn. Het heeft op een uitstekende manier de muziekgeschiedenis van de 20ste en 21ste eeuw duidelijk gemaakt,.

"Maar de definitie van eigentijdse muziek was heel beperkt: genoteerde muziek, formele compositie. Ik had het gevoel dat het festival voortdurend de successen vierde van componisten die zeventig, tachtig of zelfs honderd jaar geleden geboren zijn. Daarmee laat je niet zien en horen waar het in de eigentijdse muziek werkelijk om gaat. Een van de dingen die ik wilde doen was die definitie verbreden. De muziek weghalen uit de formele concertsituatie met alle opsmuk en ceremonieel, het rituele op- en afgaan, het buigen. Ik was eigenlijk tamelijk verrast dat ze mij aanstelden, dat vond ik een nogal avontuurlijk besluit."

In zijn eerste jaar in Huddersfield programmeerde McKenzie meteen een aantal langeduurconcerten van zes uur elk; zowel het publiek als de musici konden in en uit lopen. Het festival benoemde jazzbassist en componist Barry Guy tot huiscomponist, om zo ook improviseren een plaats te geven in het programma. McKenzie: "Hij heeft kamermuziek geschreven en een compositie voor een veertigkoppig orkest, en hier stond hij met zijn solo-basimprovisaties. Dat was allemaal nogal riskant, gelukkig waren de reacties enthousiast. Het publiek was zichtbaar jonger en de recettes waren veertig procent hoger dan het jaar ervoor."

gezonde dynamiek
Dit jaar zet McKenzie de verjongingskuur door met huiscomponist Yannis Kyriakides, geboren in Cyprus, getogen in Engeland en in Nederland opgeleid tot componist. "Yannis is vertrouwd met installaties in tentoonstellingsruimtes, met muziektheater, met het schrijven van ensemblestukken en met improvisatie. Ik was vooral benieuwd naar het effect dat hij had op het Ensemble MAE, het vroegere Maarten Altena Ensemble dat van improviseren is overgestapt op het uitvoeren van gecomponeerde muziek." Dus nodigde McKenzie het MAE uit, maar ook ensemble Insomnio, het Nieuw Ensemble, violiste Monica Germino en fluitiste Anne La Berge, en de improviserende musici Guus Janssen, Cor Fuhler en Gert-Jan Prins.

Niet minder dan negen Nederlandse componisten komen tijdens het festival aan bod, van nestor Louis Andriessen tot benjamin Giel Vleggaar, gespeeld door Nederlandse en buitenlandse musici en ensembles. Inderdaad "een sterke Nederlandse nadruk" dit jaar, en daar zal het niet bij blijven belooft McKenzie. "Ik ben geen cultuurtoerist, na een jaar zeg ik niet: Holland hebben we gedaan, klaar. De komende drie jaren zal ik voor het Huddersfield Festival zeker aan projecten met Nederlanders blijven werken." Hij is bijvoorbeeld ook geïnteresseerd in de invloed van componist en elektronicaspecialist Dick Raaymakers op de Nederlandse muziek. Hij denkt aan cellist Ernst Reijseger en aan de piepjonge ensembles Jargon en Bakin Zub.

"Ik ben altijd op zoek naar wat ik een live experience noem, muziek die niet alleen gehoord maar ook gezien moet worden. Daarom heb ik Monica Germino uitgenodigd, ik zag haar vorig jaar tijdens de Night of the Unexpected. Haar uitvoering van Michael Gordons Industry op elektrische viool was ongelooflijk fysiek, ik was er door overdonderd. En ik begin ook de muziek van Martijn Padding, Robin de Raaff en Roderik de Man steeds meer te waarderen. Het mooie aan Holland is dat de situatie daar voortdurend verandert. Musici, studenten en componisten gaan naar Amsterdam en blijven daar voor lange of korte tijd, waarna ze altijd iets van hun invloed achterlaten. Die dynamiek is heel gezond, daardoor valt er voortdurend iets te ontdekken.

© Peter van Amstel - 2008