Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Boi Akih: zangeres Monica Akihary en gitarist Niels Brouwer - gesprek bij de musici thuis, oktober 2007

15/01/2008

Een nieuwe vorm van jazz

Boi Akih Management is gevestigd in de woning van zangeres Monica Akihary en gitarist Niels Brouwer, een houten dijkhuisje in Amsterdam-Noord. Platenmaatschappij Enja is weliswaar van onschatbare waarde voor de naamsbekendheid en promotie van Boi Akih in het buitenland, maar al het regel- en productiewerk rond optredens en tournees doet de zangeres voorlopig zelf. "Voor concerten van ons tweeën is dat nog wel te overzien, maar we toeren meestal met meer mensen." Eind 2007 en begin 2008 treden Akihary en Brouwer vooral even als duo op, maar daarna gaan zij zeker weer met gastmusici aan het werk. Omdat de belangstelling voor Boi Akih groot is, in welke samenstelling dan ook en vooral buiten de landsgrenzen, onderhandelt het duo nu met een impresariaat, niet het kleinste van Nederland.

aandacht en concentratie
De associatie met jazz is niet het eerste wat opkomt bij het beluisteren van de vijfde Boi Akih-cd Yalelol. Akihary zingt bij Brouwers gitaar teksten in de moedertaal van haar vader, van het eiland Haruku in de Molukken, oostelijk in de Indonesische archipel. Maar improviseren doen Akihary en Brouwer wel degelijk. Zij in speelse versieringen van de melodieën, in scat-achtige tussenvoegsels en vrije uitstapjes. Hij in rijkelijk gevarieerde begeleidingen en door het inslaan van verrassende zijpaden op weg naar een volgend couplet. Flamenco en blues, India en West-Afrika klinken in deze muziek door. En John Cage; Brouwer prepareert soms zijn gitaar zoals de Amerikaanse componist vroeger zijn piano.

Brouwer: "We willen muziek maken waar mensen iets aan hebben, een combinatie van mooie melodieën en vrije, rare, grappige dingen." Dat levert, zoals Akihary het eens noemde, een "wonderlijke jazzmix” op, een “nieuwe vorm van jazz, als je wilt."

Brouwer en Akihary werken samen sinds 1995, ze hadden snel succes en in het seizoen 2000-2001 speelden ze in Nederland ongeveer 25 concerten, vooral in het theater- en schouwburgencicuit. Daarna werd dat minder. Brouwer: "Wij spelen een soort van geïmproviseerde muziek, daar hebben theaters en schouwburgen nauwelijks nog interesse voor, en jazzpodia zijn er Nederland bijna niet meer." Akihary vult aan: "Bovendien kun je tegenwoordig als zelfstandig werkende groep niet meer zomaar bij een theaterdirecteur terecht. Zij werken alleen nog met impresariaten en ook daar is nauwelijks ruimte voor nieuwe geïmproviseerde of jazzmuziek." De Nederlandse jazzfestivals hebben vooral interesse in mainstream jazz en pop-achtige combinaties, en de feestelijke sfeer op Nederlandse openluchtfestivals past niet bij Boi Akihs muziek - die vraagt om aandachtig luisteren.

Half november 2007 speelt het duo Boi Akih op het Novi Sad Jazz Festival in Servië, maar de echte première van hun tournee met het Yalelol-repertoire is later diezelfde maand in de Mozartsaal van het Konzerthaus in Wenen. Dan volgen nog een paar concerten in Oostenrijk en Duitsland, in januari 2008 zijn België en opnieuw Duitsland aan de beurt. Daarna Frankrijk in het voorjaar. Brouwer: "Nederland is gewoon niet groot genoeg, zo simpel ligt het."

persoonlijk contact
Dankzij een optreden tijdens het festival Winternachten in Den Haag, begin 2003, werd Boi Akih voor het eerst uitgenodigd naar Zuid-Afrika. In die tijd speelden de zangeres en gitarist met de Indiase tablaspeler Sandip Bhattacharya en de in kringen van improvisatieliefhebbers wereldberoemde cellist Ernst Reijseger. Akihary: "Ik had Ernst een keer gezegd dat we een project wilden doen waarin hij echt perfect zou passen. 'Stuur maar wat op', zei hij en nadat hij een cd-tje van ons had gehoord: 'ok, ik doe mee'. Bij Enja Records nam dit kwartet de cd Uwa i op, in september 2003 gepresenteerd in het Bimhuis.

In januari van het jaar daarop volgde een reeks concerten in India op uitnodiging van Bhattacharya, en met sitarspeler Ganesh Mohan en bansurispeler Santosh Sant. Daarna in maart een tweede trip naar Zuid-Afrika, en in het najaar zes concerten in Parijs, München, Berlijn en Dresden. In 2004 speelde Boi Akih van de dertig concerten [precies] de helft in het buitenland. Van de 35 Nederlandse concerten in 2005 (dat viel dus niet tegen) was het optreden tijdens de Dutch Jazz Meeting in het Bimhuis zonder twijfel het belangrijkste. "Daar hebben we, denk ik, de hoofdprijs weggesleept", lacht Brouwer. "We traden daar op met Ernst en Sandip, dat betekent heel veel improvisatie en dat sloeg aan. De contacten die we toen legden hebben ons heel wat buitenlandse optredens opgeleverd."

Het Jazzkaar Festival in Tallinn, Estland, meldde zich. De Jazz Meeting leverde verder concerten op in Letland, Hongarije en Duitsland. Festival Jazz sous les Pommiers in Coutances, Frankrijk, nodigde het viertal uit, en ook een Russische tournee langs vier steden aan de Wolga was het gevolg van de Meeting in Amsterdam. Akihary: "Het is heel belangrijk organisatoren en programmeurs persoonlijk te spreken." Daarom was zij bijvoorbeeld met gitarist Brouwer (en dankzij platenmaatschappij Enja) present voor een showcase op de jazz meeting tijdens Jazzahead in Bremen in het voorjaar van 2007, en op de wereldmuziekbeurs Womex in Sevilla later dat jaar, zonder Brouwer (en in samenwerking met de Dutch Jazz Connection).

duizend luisteraars
"Dit jaar was er op de Womex een gigantisch aanbod, het moet bijna onmogelijk zijn daaruit een keuze te maken. De wereldmuziekprogrammeurs die naar Womex komen waren altijd vooral op zoek naar traditionele en authentieke muziek uit verre landen. Maar nu merkte ik dat ze ook steeds meer op zoek gaan naar interessante mixen, ook naar combinaties met geïmproviseerde muziek. Met name in de Aziatische landen vinden ze dat heel interessant, de programmeurs uit Korea en Maleisië, en Indiase platendistributeurs. Dat is nieuw. Er waren ook radiomakers en concertpromotors uit Oost-Europese landen, waaronder Oekraïne, die willen wel dat we daar gaan toeren."

De musici hebben goede herinneringen aan hun Rusland-tour met Bhattacharya in het voorjaar van 2007. "Na elk concert kwamen de mensen naar ons toe", vertelt Akihary. "Van stokoud tot piepjong, soms stonden ze met tranen in hun ogen. In Estland gebeurde dat ook keer op keer." In Zuid-Afrika blijkt het "zwartwit-element" nog een onverwacht grote rol te spelen. "Wij zijn een gemengde band, en dan zing ik ook nog eens in mijn eigen taal. In Zuid-Afrika worden allerlei varianten van dertien hoofdtalen gesproken, maar muzikanten hebben het gevoel dat ze in het Engels moeten zingen. Op het conservatorium van Kaapstad vroegen ze ons: 'We mogen dus best in gemengde samenstelling spelen en in onze taal zingen?' Ze zijn daar nog volop op zoek naar hun eigen roots, dat speelt bij ons helemaal geen rol."

Buiten Nederland, ook in Europa, is meer belangstelling en aandacht voor nieuwe ontwikkelingen en geïmproviseerde muziek dan hier, heeft Boi Akih gemerkt. Op buitenfestivals in Frankrijk zit het publiek stil en geconcentreerd te luisteren, zoals in de tot een stemmig concerttheater omgetoverde steengroeve bij Montpellier.

Monica Akihary zet de live-cd op van hun concert tijdens het Festival Glatt und Verkehrt in het Oostenrijkse Krems. "Daar zijn ze altijd op zoek naar spannende nieuwe muziek met een hoog improvisatiegehalte, dat festival is altijd uitverkocht. Zij noemen onze muziek een 'arrangement van jazz en vrije kamermuziek'." In Krems speelde Boi Akih met saxofonist Sean Bergin, cellist Ernst Reijseger, bassist Enst Glerum en drummer Victor de Boo, voor meer dan duizend luisteraars. Op hun complexe, tegendraadse muziek met hoekige improvisaties en scheurende gitaar reageerde het publiek laaiend enthousiast. Als om het ongelijk te onderstrepen van al die Nederlandse programmeurs die Boi Akih in 2007 weer weinig aan bod lieten komen.

© Peter van Amstel - 2008