Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Insomnio, huisensemble van de ISCM - gesprek in september 2007

15/01/2008

Hoekig, stoer of pure passie

Het Utrechtse ensemble Insomnio - vijftien musici sterk, jong en succesvol - speelt graag en vaak muziek van levende Nederlandse componisten. Als Nederlands ensemble behoor je dat te doen, vinden Idske Bakker en dirigent Ulrich Pöhl en die samen de artistieke leiding voeren. Bakker ruilde bovendien haar rol als harpiste in voor die van zakelijk leider, zij brengt het ensemble naar steeds meer podia voor actuele muziek in binnen- en buitenland. In 2007 werd Insomnio op voordracht van Gaudeamus door de International Society for Contemporary Music (ISCM) benoemd tot huisensemble. Dat leverde concerten op tijdens de ISCM World Music Days, dit jaar in Hong Kong, voorafgegaan door een internationale tournee langs bij de ISCM aangesloten festivals. Vier buitenlandse optredens zijn inmiddels achter de rug, binnenkort volgen nog het Huddersfield Contemporary Music Festival in Engeland en de World Music Days in Hong Kong.

Het Utrechtse ensemble Insomnio - vijftien musici sterk, jong en succesvol - speelt graag en vaak muziek van levende Nederlandse componisten. Als Nederlands ensemble behoor je dat te doen, vinden Idske Bakker en dirigent Ulrich Pöhl en die samen de artistieke leiding voeren. Bakker ruilde bovendien haar rol als harpiste in voor die van zakelijk leider, zij brengt het ensemble naar steeds meer podia voor actuele muziek in binnen- en buitenland. In 2007 werd Insomnio op voordracht van Gaudeamus door de International Society for Contemporary Music (ISCM) benoemd tot huisensemble. Dat leverde concerten op tijdens de ISCM World Music Days, dit jaar in Hong Kong, voorafgegaan door een internationale tournee langs bij de ISCM aangesloten festivals. Vier buitenlandse optredens zijn inmiddels achter de rug, binnenkort volgen nog het Huddersfield Contemporary Music Festival in Engeland en de World Music Days in Hong Kong.

De invulling van de programma's verschilt van festival tot festival, maar telt altijd drie onderdelen. Een deel bestaat uit werken die geselecteerd waren voor de World Music Days 2007, dat was een voorwaarde van de ISCM. Voor het tweede onderdeel koos een festival in overleg met Insomnio enkele stukken uit, en soms kreeg een componist in het betreffende land een opdracht voor het schrijven van nieuw werk. Het derde onderdeel bestaat uit Nederlandse muziek, een voorwaarde van Insomnio zelf. In het kantoor van Donemus in Amsterdam vertelt Bakker over de wereldpremières van Nederlandse componisten. "Ik legde uit: deze stukken moeten we spelen, anders kunnen we niet komen want dan krijgen we geen reissubsidies uit Nederland." Vijf Nederlandse componisten kregen van het ensemble een compositieopdracht, de vijf wereldpremières werden prachtig en zorgvuldig ingebed tussen het werk van buitenlanders, waaronder ook nog eens een hele reeks eerste uitvoeringen.

vijf wereldpremières
"Het is heel belangrijk dat Nederlandse ensembles de muziek van jonge landgenoten spelen", zegt Bakker, "anders komen zij vrijwel zeker nooit de grens over. Omgekeerd houden wij ons bijvoorbeeld sinds een paar jaar met Finland bezig. Dat doen we onder meer omdat we goede opnamen hebben gehoord, merendeels gespeeld door Finse ensembles en Finse orkesten. Als die het niet hadden gedaan, wie dan wel? Als uitvoerend kunstenaar functioneer je in een bepaalde omgeving, in een context of hoe je het ook wilt noemen. Dat is jouw voedingsbodem, daar moet je iets mee doen. Je moet meehelpen de situatie gezond te houden en te ontwikkelen, want als je dat niet doet dan heb je daar uiteindelijk ook jezelf mee.

"Als je aan buitenlanders vraagt welke Nederlander zij willen horen, dan is het aantal namen dat zij noemen vaak erg beperkt: Louis Andriessen en Michel van der Aa. Yannis Kyriakides doet het nu erg goed en soms vallen er nog een paar namen. Voor iemand in het buitenland is het nu eenmaal erg lastig de écht leuke, nieuwe, interessante dingen te vinden. Ik probeer altijd wat ze al kennen aan nieuwe ideeën te koppelen: als je deze muziek interessant vindt, luister dan ook eens naar die en die. Voor de ISCM-tournee hebben we gekozen vijf heel verschillende componisten."

Roderik de Man en Martijn Padding zijn in het buitenland tamelijk bekend. Calliope Tsoupaki en Jan van de Putte worden buiten de grenzen minder gespeeld. Alle vijf schreven zij een nieuwe compositie voor Insomnio. Bakker: "Roderiks Chromophores en Martijns Eight metal strings hebben we al een paar keer uitgevoerd. Calliope's Mal di luna was net op tijd klaar voor de wereldpremière tijdens de International Computer Music Conference in Kopenhagen. De werken van Robin en Jan gaan in première in Huddersfield.

Bakker: "Met Roderik kunnen we goed samenwerken omdat zijn expressieve, lyrische stijl goed past bij het karakter van Insomnio. De muziek van Robin de Raaff is wat academischer en hoekiger. Van hem wilden we al jaren een nieuw stuk hebben, omdat we zo'n beetje met hem zijn opgegroeid. Hij deed zijn eindexamen ongeveer gelijk met ons, en de helft van de Insomnio-musici heeft tijdens Robins eindexamenuitvoering meegespeeld in zijn Fluitconcert. Martijn Padding klinkt stevig, hij schrijft tamelijk stoere muziek die vaak expres nét niet helemaal lekker soepel loopt. Jan van de Putte schrijft lange stukken met weinig noten en veel theatrale effecten, de musici moeten daar veel van zichzelf inleggen. Dat is interessant om te doen, om te horen en te zien. En dan Calliope Tsoupaki, zij heeft een stuk geschreven met een cellosolo voor Frances-Marie Uitti. Haar muziek is pure passie."

duidelijk profiel
"Het grote aandeel aan Nederlands repertoire in ons programmavoorstel was voor vrijwel niemand een probleem, we spelen ook niet overal alle vijf de stukken. In Keulen hadden we er nog maar twee, die van Roderik en Martijn. In Weimar en Finland speelden we twee concerten, net als straks in Huddersfield, daar spreiden we het Nederlandse aandeel een beetje uit. Naar Hong Kong gaan Roderik, Martijn, Jan en Robin mee, betaald door Gaudeamus en Donemus uit het budget voor componistenreizen. Dat gebeurt wel vaker, Roderik en Martijn waren ook bij de premières van hun stukken in Keulen. Het meereizen is aantrekkelijk voor de componisten, omdat ze nieuwe contacten kunnen leggen. Voor ons is het extra interessant als we samen met een componist een masterclass of een compositiecursus kunnen geven, zodat we in contact komen met de plaatselijke muziek-scene. Dat hadden we deze keer ook graag gedaan, maar daarvoor ontbraken de tijd en de middelen.

"De Nederlandse composities vormen samen het programma Thuis Best dat we in februari spelen in de Rotterdamse Doelen, het Muziekgebouw aan 't IJ, Vredenburg in Utrecht en Muziekpodium Zeeland in Veere. Het is een leuk, stevig en goed programma geworden. Wij kiezen ervoor ons niet in een enkele stijl te specialiseren, zoals sommige andere ensembles. Er zijn mensen die tegen ons zeggen: jullie moeten kiezen, je moet een duidelijk profiel neerzetten. Dat is marketingtechnisch gesproken misschien wel zo, maar het levert niet de leukste concerten op.

"We hebben ook jarenlang gehoord dat we veel te groot zijn; nog zo'n groot ensemble erbij, dat zou nooit lukken. Maar we zijn er nog steeds. Elk jaar zetten we meer af, spelen we voor een groter publiek - we groeien. We spelen de muziek waarbij we ons lekker voelen, en we leggen ons niet vast. Als er iets langs komt waarvan ik denk: hé, dit voelt goed, dit is interessant om te spelen, dan wil ik dat kunnen doen. Dat is ook nog eens een goede manier om onze luisteraars in binnen- en buitenland een overzicht te geven van wat er in de nieuwe muziek aan de hand is. In Nederland bijvoorbeeld."

© Peter van Amstel - 2008