Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Theo Loevendie's droomensemble

27/05/2010

Ziggurat

ZigguratIn Theo Loevendie’s ensemble Ziggurat (sinds 2010 opererend onder de naam Zerafin) klinken westerse en exotische instrumenten samen. Het repertoire omvat jazzy stukken, improvisaties en gecomponeerd werk voor verschillende bezettingen. Ensemble Ziggurat kwamt voort uit de samenwerking tussen componist Theo Loevendie en Joël Bons, artistiek leider van het Nieuw Ensemble dat in 1980 mede door Loevendie in het leven was geroepen. In 2002 presenteerde Bons tijdens de Berliner Feststpiele zijn Atlas Ensemble, samengesteld uit leden van het Nieuw Ensemble en niet-westerse musici. Op het programma prijkte ook een stuk van Loevendie.

2004
In februari 2004 kwam in de repetitieruimte van het Nieuw Ensemble een verrassend gemengde groep internationale musici bijeen: een Syrische zanger en citerspeler, een Nederlandse panfluitist, een Mexicaanse slagwerker een Oostenrtijkse gambiste, een Zwitserse jazzzangeres, een Canadese sopraan, een Amerikaanse bassist, een Japanse kotospeelster en de Chinese sheng-speler Wu Wei. Zij repeteerden de zevendelinge suite Ziggurat van Theo Loevendie, die in maart in Nederland zijn wereldpremière beleefde als onderdeel van het Nieuw Ensemble-programma De Kleine Bosatlas. Loevendie droomde van een eigen, vast ensemble met zowel westerse als niet-westerse musici. De uitvoering van zijn compositie Ziggurat leidde de geboorte in van het gelijknamige ensemble, dat Loevendie samenstelde uit in Nederland wonende musici. ‘In Ziggurat komt alle muzikale ervaring die ik in mijn leven heb opgedaan samen’, zei Loevendie: ‘Jazz, Turkse en Arabische klassieke en volksmuziek, Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse ritmes, Johann Sebastian Bach, klarinetstudie en basso-continuolessen aan het klavecimbel van Gustav Leonhardt.’

2005
In een serie concerten met de titel Terra Incognita – Muziek van Okrahiti zette Ziggurat in 2005 de lijn voort die Loevendie had ingezet, de verdere ontginning van onbekend terrein. In mei reisde ensemble af naar Kazan in de vormalige Sovjetrepubliek Republiek Tatarstan voor concerten tijdens het Europe-Asia Festival. Componist Loevendie, die ook saxofonist en jazzmusicus is, componeerde zelf de meeste stukken voor het ensemble. Maar in het Holland Festival van 2005 speelde Ziggurat ook nieuwe stukken van Evrim Demirel, Guus Janssen, Fabio Nieder en Ayse Önder. In het najaar volgde een toer langs Nederlandse podia, met als hoogtepunt in oktober een door pers en publiek enthousiast onthaald concert in het Muziekgebouw aan ’t IJ, als onderdeel van het Amsterdam China Festival. In Loevendie’s Due klinkt een obligate viola da gamba-partij van J.S. Bach als basis voor een wonderschone compositie voor het gehele ensemble, inclusief jazzstem. Aan swingende stukken als Knot, het eigenzinnige Tarika of het melancholieke Alhambra liggen de tot voordien onontgonnen mogelijkheden van bijvoorbeeld oosterse toonschalen, Latijns-Amerikaanse ritmes of Aziatische timbres ten grondslag. Parool-recensente Saskia Törnqvist prees de muziek met ‘een surrealistisch klankschap, een drogerende mengeling van jazz, barokmuziek, serialisme en Turkse en Chinese theehuismuziek’.

2006 - 2007
In 2006 en 2007 speelde Ziggurat onder meer een serie concerten in de Amstelkerk, waarin steeds een andere aspect van Ziggurats muzikale palet de nadruk kreeg, onder de titels Spotlight op Oude Meesters, Spotlight op Theater met gaste tapdanseres Marije Nie, Spotlight op Vreemde Teksten met als gast de Tuvaanse boventoonzanger Nikolay Oorzhak, Spotlight op Amsterdam met pianist-componist Wilbert Bulsink en Marije Nie, en Spotlight op het Midden-Oosten met Haytham Safia op Arabische luit. In september 2006 organiseerde Ziggurat in samenwerking met Gaudeamus en het Conservatorium van Amsterdam de Ziggurat International Masterclass for Composers (ZIMA), een week van masterclasses en workshops voor zes geselecteerde, veelbelovende niet-westerse componisten. In november 2006 speelde Ziggurat enkele concerten in Finland. ‘Loevendie zet Lully en Mozart te kijk’, kopte de Volkrant in mei 2007 na een concert van Ziggurat met het Nederlands Kamer Orkest. Frits van der Waa schreef over een van de Amstelkerk-concerten: ‘... dit alles ingebed in een programma waarin improvisatie en compositie soepel in elkaar overgingen, waarin ruimte was voor verdieping en gekkigheid, en waarin de musici zich niets aantrokken van scheidslijnen.’

2008
Voor zijn kameropera Babylon riep Loevendie een nieuwe genrenaam in het leven: operina. Van meet af aan had hij al theatrale elementen in de Zigguratconcerten geïntegreerd, maar met Babylon zette Loevendie een volgende stap, muziektheater dat misschien geen opera mag heten, maar wel verder gaat dan een aangekleed concert. De tragikomische operina Babylon, onder regie van Javier Lopez Piñon met acteur Freerk Bos en tapdanseres Marije Nie, gaat over de passie van een componist die aan de hand van uitvoerige naspeuringen de muziek uit de Babylonische tijd nieuw leven wil inblazen. Het stuk ging in oktober 2008 in première in het Muziekgebouw aan ’t IJ en reisde vervolgens door het land. In het september 2008 speelde Ziggurat in Maastricht, Heerlen en Venlo met het Limburgs Symfonieorkest Jubilation Jump van Loevendie, ter gelegenheid van het 125-jarig jubileum van het orkest. In het najaar verscheen de cd Ziggurat met werk van Loevendie en Guus Janssen.

2009
In de loop van 2009 leidde ontevredenheid van de musici over artistieke en organisatorische kwesties tot een breuk met ensembleleider Loevendie. De musici besloten niet uit elkaar te gaan, en zetten het ensemble zonder Loevendie voort onder de naam Zerafin.

Bezetting
Theo Loevendie – sopraansaxofoon
Kristina Fuchs – mezzosopraan
Fang Weiling – erhu (Chinese viool)
Bassem Alkhouri – qanun (Arabische citer), tenor
Raphaela Danksagmüller – duduk (Armeense hobo), blokfluiten, mezzosopraan
Matthijs Koene – panfluit
Karin Preslmayr – viola da gamba
Rick Stotijn – contrabas (tot 2006)
Victor Vega Garcia – contrabas (vanaf 2006)
Diego Espinosa – slagwerk, bariton

© Peter van Amstel - 2010