Peters actuele website is
tetterettet.net




archief titels & intro's
 
reportages
interviews
artikelen
recensies
radioprogramma's
flyers, affiches
 
texts in English reportages
interviews
articles
 

mail naar Peter  
cv, werk, et cetera
 

 

 

Leentjebuuruitzending beluisteren

01/08/2011

Extended techniques over de grenzen

Brian Ferneyhough

Waarschijnlijk heeft oude Japanse fluitmuziek noch Luciano Berio in de jaren zestig, noch Brian Ferneyhough twintig jaar later rechtstreeks verleid tot hun spraakmakende fluitcomposities met puffen en zuchten, schrille uithalen en halsbrekende toeren. Maar als je hun fluitsolo's naast die van Japanners zet, blijken ze opvallend goed bij elkaar te passen. Dat vindt fluitist Tosiya Suzuki ook. In een recital op cd combineerde hij moderne fluitcomposities van Japanners - die wellicht op hun beurt westerse creatieve geesten als Berio en Ferneyhough tot voorbeeld namen - met die van westerlingen.

Wat in het Westen aan nieuwe fluitklanken werd ontdekt en ontwikkeld onder de noemer extended techniques, was voor een deel in Japans al lang gemeengoed. De kloeke bamboefluit shakuhachi lijkt voor het spelen van niet-loepzuivere fluitgeluiden gemaakt. Daarom ging Wil Offermans, de Nederlandse componist, fluitpedagoog en specialist in extended techniques, bij de muziek van Japan te rade.

En dan is daar de Zwitser Andreas Gutzwiller, die zich officieel meester mag noemen in de eeuwenoude kunst van het spel op de bamboefluit shakuhachi. Gutzwiller schrikt er vervolgens niet voor terug dit eerbiedwaardige traditionele instrument te combineren met live elektronica.

Dit uur, kortom, is gewijd aan fluitisten uit Nederland, Zwitserland en Japan die oude en nieuwe oosterse en westerse muziek spelen, op rechte en dwarsfluiten in diverse soorten en maten. Muziek waarvan de onderlinge samenhang misschien niet zo gemakkelijk, laat staan onomstotelijk te bewijzen valt, maar die op het gehoor frappante raakpunten vertoont.

We beginnen met fluitist Tosiya Suzuki. De Japanner speelt Gesti uit 1966 van de Italinaan Luciano Berio, en daarna Carceri d'Invenzione, Versie IIb uit 1985 van de Engelsman Brian Ferneyhough.

Hitoshi Nakamura werd geboren in 1967, en studeerde piano, viool en compositie in Tokio. Hij kreeg belangrijke prijzen voor zijn vindingrijke compositie, onde meer in Japan en tijdens de Sommer Feienkurse in Darmstadt. Zijn collega Hiroyuki Itoh is van 1963, hij behaalde zijn muziek-Ph.D. aan de Universiteit van California in San Diego. Zijn composities worden regelmatig gespeeld in de Verenigde Staten en Japan.

Luister naar Movement voor basblokfluit uit 1993 van Hitoshi Nakamura, en daarna naar Salamander II uit 1995 voor sopraanblokfluit van Hiroyuki Itoh, beide stukken gespeeld door Tosiya Suzuki.

De Nederlandse fluitist Wil Offermans is een pionier op het gebied van extended techniques; met zijn fluitmethodes, cursussen en workshops bouwde hij een wereldwijde reputatie op. De muziek van Japan is een van zijn fascinaties, hij verdiepte er zich grondig in.

Luister naar Honami, door Offermans gecomponeerd en gespeeld in 1990, met onmiskenbare verwijzingen naar de muziek voor de oude Japanse bamboefluit shakuhachi, maar gespeeld op een moderne westerse dwarsfluit.

Offermans gebruikt Japanse klanken en technieken om het geluid van de westerse fluiten te verrijken, maar de Zwitser Andreas Gutzwiller wilde zich het Japanse shakuhachi-spel zélf eigen maken. Hij besteedde er zijn muzikale carrière aan, en niet tevergeefs. Zijn Japanse leraren verleenden hem de oficiële titel van shiha, meester van de shakuhachi. Pas daarna wendde Gutzwiller zich richting het Westen, onder meer in samenwerking met componist en landgenoot Thomas Kessler.

Gutzwiller speelt nu eerst de oude Japanse melodie Kotobuki Shirabe volgens de traditionele regelen der kunst. Daarna klinkt Irashaimase voor shakuhachi en live elektronica van Thomas Kessler, een stuk uit 1995, uitgevoerd door Gutzwiller en de componist.

U hoorde Kotobuki Shirabe gespeeld door Andreas Gutzwiller op shakuhachi, en Irashaimase voor shakuhachi en live elektronica van Thomas Kessler, uitgevoerd door fluitist Gutzwiller en de componist.

Leentjebuur is een maandelijks programma van Peter van Amstel.

1. Luciano Berio. Tosiya Suzuki Recorder Recital - Gesti for Recorder (2001). 04:22
Tosiya Suzuki
MusicScape MSCD-0006
2. Brian Ferneyhough. Tosiya Suzuki Recorder Recital - Carceri d'Invenzione IIb Version for Solo Recorder (2001). 09:23
Tosiya Suzuki
MusicScape MSCD-0006
3. Hitoshi Nakamura. Tosiya Suzuki Recorder Recital - Movement for Bass Recorder (2001). 04:53
Tosiya Suzuki
MusicScape MSCD-0006
4. Hiroyuki Itoh. Tosiya Suzuki Recorder Recital - Salamander II for Soprano Recorder (2001). 07:11
Tosiya Suzuki
MusicScape MSCD-0006
5. Wil Offermans. The Magic Flute - Honami (1997). 09:13
Wil Offermans
E-Records E-971
6. traditioneel. Schweizer Kompositionen für Shakuhachi - Kotobuki Shirabe (2000). 10:29
Andreas Gutzwiller
Musikzene Schweiz MGB CTS-M 61
7. Thomas Kessler. Schweizer Kompositionen für Shakuhachi - Irashaimase (2000). 08:44
Andreas Gutzwiller, Thomas Kessler
Musikzene Schweiz MGB CTS-M 61

© Peter van Amstel - 2011